e-Notes

نسخه بتا ۳ فایرفاکس ۳ را که نصب کنید، بعد از مدتی ذوق زدگی از تغییر ظاهری و باطنی (که علیرغم همه تغییراتی که موزیلا داده هیچ فرقی از نظر نشتی حافظه نکرده است) یک هو متوجه می شوید که راه بازگشت به خانه را گم کرده اید. یعنی دکمه صفحه آغازین (همان Homepage) سر جایش نیست. معلوم نیست که توسعه دهندگان فایرفاکس این اشتباه بزرگ در طراحی رابط کاربری را چگونه موفق شده اند به تنهایی انجام بدهند! توجه به عادات کاربری از اصول اولیه کاربرد پذیری (Usability) است و دکمه صفحه آغازین هم جزء همین عادات است. از مرحوم Netscape گرفته تا Opera و Safari و Flock این دکمه آرامش بخش و آشنا سرجایش بوده. حالا موزیلا با این همه ادعای کاربر محوری هر چقدر هم بخواهد با دلایلی مثل اینکه این نسخه بتا و آزمایش است و از این حرف ها قضیه را ماستمالی کند نمیشود این موضوع را پذیرفت. در وبلاگ Alex Faaborg از تیم طراحی تجربه کاربری موزیلا نوشته شده است که قرار بوده این دکمه در قسمت Customize قرار داشته باشد تا اگر کاربری واقعا! به این دکمه نیاز دارد بتواند از آن استفاده کند. اما مثل اینکه در نهایت هم یادشان رفته این کار را بکنند چون در قسمت Customize هم اثری از منزل نیست!

در واقع در این نسخه از فایرفاکس دکمه مفقوده در نوار ابزار Bookmarks قرار گرفته است. اگر میخواهید مجددا جمال خانه گرم و نرم و دوست داشتنی را در نوار ابزار اصلی ببینید اول نوار ابزار Bookmarks را فعال کنید. دکمه خانه اینجاست. بعد روی نوار ابزار اصلی کلیک راست کنید و Customize را انتخاب کنید. حالا دکمه Homepage را بکشید و بگذارید سر جایش!

این نسخه را باید از ضعیف ترین بروز رسانی های فایرفاکس ۳ بتا بدانیم.

یکی از عواملی که در ایجاد یک تجربه کاربری مناسب و مطلوب نقش خیلی مهمی دارد در نظر گرفتن و رعایت عادات کاربران است. منظور از رعایت عادات کاربر به طور مشخص استفاده از روال ها، عناصر و قواعدی است که کاربر برای نیل به یک هدف معین در یک سیستم با آنها آشنایی دارد و به آنها خو گرفته است. به عنوان مثال فرمان ورود ممنوع همواره با یک دایره قرمز رنگ که یک نوار سفید رنگ پهن به صورت افقی در وسط آن قرار دارد نمایش داده می شود و از چنین علامتی هیچگاه برای رساندن مفهومی غیر از توقف نباید استفاده کرد. زیرا این شکل در ذهن کاربر نمادی از ممنوعیت ورود است و نه چیز دیگر.
در طراحی رابط های کاربری و البته در طراحی وب رعایت عادات کاربری مصداق های گوناگونی دارد که یکنواختی در راهبری (Navigation Consistency) مهمترین آنها است. استفاده از یک منطق روشن و ثابت در طراحی سیستم راهبری یک سیستم اطلاعاتی و به طور خاص یک وب سایت موضوعی است که توجه به آن منجر به پدید آمدن یک وب سایت قابل فهم و کاربردپذیر می شود. این منطق باید هم در طبقه بندی و چینش اطلاعات روی یک وب سایت لحاظ شود و هم در زمان طراحی رابط کاربری. آشنا ترین مثال یک وب سایت برهم زننده عادات کاربر وب سایت هایی هستند که به دلیل از راست به چپ نوشته شدن حروف در فارسی تمام وب سایت را راست به چپ طراحی می کنند و همین موضوع سبب می شود اسکرول بار هم در سمت چپ صفحات سایت دیده شود. مثالی دیگر در همین باره سایت هایی هستند که در آنها پیوسته باید دنبال جایی بگردیم که لینک ها قرار گرفته اند و این روند بخش به بخش ( ویا از آن بدتر صفحه به صفحه) تکرار می شود.
کشف عادات کاربران و توجه به آنها در طراحی هر محصول یا سرویسی می تواند تبدیل به یک مزیت رقابتی شود. این را باید همیشه در نظر گرفت که ما هر رابط کاربری را( و به طور کلی تر هر محصول و یا سرویسی را ) برای کاربر طراحی میکنیم نه برای خودمان.
در همین باره
>> راهبری موثر در یک وب سایت
>> یکنواختی در راهبری
>> یک بازی برای اینکه متوجه شویم کاربران با یک راهبری اشتباه دچار چه دردسری می شوند

اگر فکر میکنید برای پیدا کردن آدرسی در تهران میتوانید از نقشه هایی که روی اینترنت هستنداستفاده کنید متاسفانه باید نا امیدتان کنم. اجازه بدهید نقشه های موجود را مرور کنیم:

۱- نقشه سایت کتاب اول: نقشه تهران در سایت کتاب اول علیرغم همه نقص ها یکی از بهترین نقشه های موجود است. نقص بزرگ این نقشه نداشتن امکان جستجو است. البته مدت هاست که قرار است این امکان با پایان حالت آزمایشی به نقشه اضافه شود. اشکال دیگر نیز فارسی نبودن دکمه های مربوط به نقشه است که در پایین آن قرار گرفته اند. ویژگی جالب و مهم نفشه کتاب اول قرار دادن یک نقشه شماتیک از تهران است که به کاربران اجازه میدهد محله مورد نظر را سریعتر پیدا کنند.
۲- نقشه سایت پارست: تصاویر مربوط به هر منطقه که دقیق تر هستند از سایت کتاب اول تهیه شده است. همچنان امکان جستجو وجود ندارد. اما مزیت این نقشه به نقشه سایت کتاب اول این است که برای زوم کردن و رفتن به جهات مختلف یا به اصطلاح Pan کردن لازم نیست منتظر بارگذاری مجدد بمانید.
۳- نقشه سایت قدیمی شهرداری تهران: این نقشه از نسخه کاغذی اسکن شده است.بسیاری از سایت های دیگر هم که در آنها بخشی به نام نقشه تهران وجود دارد از این نقشه و یا نسخه ای از آن که توسط سایت آریا نیوز ارائه می شود استفاده می کنند (یک، دو). برای سایت شهرداری یک کلان شهر مثل تهران که سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات آن از نیروهای متخصص خوبی هم بهره می برد واقعا جای تاسف است که در ارائه یک نسخه الکترونیکی مناسب از نقشه شهر به شهروندان کوتاهی می کند. البته به نظر می رسد نسخه مناسب و کاملی از نرم افزار نقشه تهران به نام راهیاب وجود داشته است که دامین سایت مورد نظر پارک شده است ! مثل اینکه مسئولان سایت یادشان رفته نقشه را هم باید به سایت جدید شهرداری انتقال دهند. البته به نظر میرسد قرار است شهرداری تهران نقشه تهران را از سرورهای گوگل در آمریکا به ایران بیاورد. URL فارسی این صفحه هم دیدنی است!
۴- نقشه سایت شرکت بهنگام پردازش داده ها: Tooltip هایی که در قسمت های مختلف این نقشه ظاهر خواهد شد به شما در پیدا کردن محله ها کمک می کند. اما همچنان با یک نقشه اسکن شده روبرو هستیم. امکان جستجو نیز وجود ندارد.
۵- یک نقشه انگلیسی از تهران که قدرت تفکیک پایینی دارد.
6- یک نقشه انگلیسی دیگر که دقت بالایی دارد ولی چیزی بیش از یک فایل تصویری نیست. (An english map of Tehran)
7- یک نقشه دو زبانه با فرمت PDF. نقشه خیلی از شهرهای توریستی ایران را می توانید اینجا پیدا کنید.

اینها مهمترین نسخه هایی از نقشه تهران بود که من توانستم روی وب پیدا کنم. تهران یک نقشه اینترنتی کامل و کاربردی می خواهد.از این نیاز می توان به عنوان یک فرصت کسب و کار استفاده کرد. اگر شما نسخه های بهتر و کاملتری سراغ دارید لطفا در قسمت نظرات آدرس آن را بنویسید. برای تکمیل هم وب سایت چند نقشه از شهر های مهم دنیا را ببینید. لندن، استکهلم(۱)، استکهلم(۲) و برلین